قبل از مولوی هم شاعران دیگری مانند سنائی و عطار هم از قالب مثنوی استفاده کرده بودند ولی مثنوی مولوی از سطح ادبی بالاتری نسبت به بقیه برخوردار است. در این کتاب ۴۲۴ داستان پی درپی به شیوه ی تمثیل سختی های انسان در راه رسیدن به خدا را بیان میکند. مثنوی مولوی، مانند بیشتر مثنوی های صوفیانه، از داستان به عنوان ابزاری برای بیان تعلیمات استفاده می کند. ترتیب قرار گرفتن داستانها در این کتاب نظم مشخصی ندارد و شخصیت های اصلی داستانها می تواند از پیامبران و پادشاهان تا چوپانان و بردگان باشد. حیوانات نیز نقش زیادی در این داستانها دارند. به هجده بیت نخست دفتر اول مثنوی معنوی نی نامه می گویند و خلاصه ای از مفهوم ۶ دفتر است.
تکرار مطالب در مثنوی ، بسیار دیده می شود ولی این تکرارها، در ظاهر بهصورت تکرار است و در معنا تکراری نیستند. هر کدام از این مطالب تکرار، دارای نکته ای تازه است و در این زمینه پیرو قرآن کریم است؛ در قرآن نیز مطالب تکراری به چشم می خورد که مفهوم متفاوتی دارند. حکایاتها به صورت خشک در مثنوی نیامده بلکه این داستانها مانند موم در دست مولانا هستند و او بر اساس مقصود و هدف خود به آنها شکل می دهد
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.